Hiểu từ gốc rễ

Tôi sinh ra cạnh một cánh rừng. Từ ngôi nhà mình, tôi thường trườn xuống gầm nhà sàn để chơi trốn tìm cùng thằng bạn hàng xóm. Một lần, khi đang trốn dưới sàn, con rắn màu nâu nhạt trườn qua trước mặt tôi, đi mất vào bầu cỏ tối và ẩm. 

Tôi giữ kín chuyện về con rắn, không kể ai nghe bao giờ. 

Cánh rừng là điều tối mật. Có khi trong ngày mưa thảm thiết, tôi đứng trên hiên cao nhà mình, thấy mưa rừng xối qua chân. Tít đàng xa xôi, cây cối cụm màu xanh thường ngày đã hóa thành sinh vật dài và tròn màu xám đen. Đó hẳn là con sâu khổng lồ nhiều chân. Tôi nghĩ vậy rồi quấn chăn nằm ngủ sát mép hiên gỗ. Khi tỉnh dậy, trời đã sầm tối. Tôi ra sau nhà, thấy lửa bếp than của mẹ đã sáng lách tách. Cơm thơm nóng phồng lên trong nồi. 

Cha tôi dặn, nếu tôi đi lạc, hãy nhìn lên đồi, con sẽ thấy thủy điện Trị An. Ba làm ở trạm gác đó. Con cứ đi về phía trạm. Sau này, tôi biết đó là cao điểm cao nhất mà đứa bé có thể thấy nếu đi lạc ở cánh rừng bên dưới. Một dạo trời mưa tối mịt hai ngày. Rồi sáng bình minh tạnh queo, ba chỉ tôi ra khúc cây gãy sau nhà. Nấm mèo đã nhú ra, to và ve vẩy như tai mèo. Những nấm to sẽ có lớp lông tơ mịn màng sau cánh, vuốt ve thật êm. Ba chỉ tôi cắt từng cái nấm to bỏ vào rổ. Nấm bé để lại, đợi thêm vài ngày sẽ đủ to để mẹ làm nem rán. 

Sau đó một ngày mưa, tôi đi bộ vào rừng, cầm theo rổ tre vo gạo. Tôi lang thang hết gốc cây này đến gốc cây khác, bò choài xuống và lật cả khúc cây để tìm nấm mèo. Hết buổi chiều thì đầy rổ. Hôm ấy nắng màu hồng cam và đang lịm dần. Đổ mồ hôi, tôi ngồi phệt xuống một gốc cây ngả và thả rổ nấm xuống kế bên ngồi thở. Bỗng nhiên, tôi thấy một lớp hoa văn nâu nạt và đen chậm rãi trườn qua. Cúi nhìn thấp hơn, đó là một con rắn to gần bằng cánh tay tôi khi tám tuổi. Con rắn trườn tới rổ nấm, dò xét chi đó, rồi được đà nó trườn qua cổ chân phải tôi. Toàn bộ khoảnh khắc đó, tôi như ngừng thở. Tôi vẫn nhớ con rắn không ấm như da người chạm vào mình, mà lạnh và hơi thô ráp, cạ và da chân rồi nhẹ dần khi rút đi. Hình như khi ấy tôi có cố gắng đếm số vằn đen nhưng sau đó thì quên hết số. 

Con rắn trườn qua khúc cây tôi đang ngồi và đi vào thinh không. Tôi đợi ở đó rất lâu, kiểu thế giới ngừng hẳn từ bao giờ. Rồi đứng dậy, ôm rổ nấm về nhà cho mẹ. Nấm mèo trộn với thịt băm và sợi miến làm nem rán rất ngon. Tôi cũng không kể mẹ nghe về con rắn hôm mình gặp. 

Tôi thường hay đi lang thang giữa nhiều cây cối. Lá bay xuống. Lá dập dụi dưới chân mình. Mùi ẩm ẩm của vỏ cây và lá dính nước mưa. Những con côn trùng vo ve bên tai. Tiếng đập cánh. Tiếng lá vỡ. Tiếng cành cây cạ cót két vào nhau. Tiếng nước rung rẩy đâu đó dưới mạch ngầm. Rừng im lặng. Hoặc có thể là rừng quá ồn ào đến mức tai người trấn áp âm thanh rộn ràng đó, và làm bản thân người lầm tưởng mình chìm vào khối cô đặc không có âm thanh. 

Cuối cùng vài năm sau thì tôi có bạn. Tụi tôi chơi trốn tìm trong rừng. Hôm ấy thằng bạn thua cuộc và nó phải úp mặt đếm năm mười. Tôi chạy hoảng hồn vô rừng, vật lộn tìm một chỗ nào đó thật kín để ẩn nấp. Tôi chui qua vài rễ cây rất to, rồi thấy kẹt hang bé xíu, ngồi im vào đấy, co gối, ngừng thở, cầu cho thằng bạn không nghe thấy tiếng mình. Nhưng… thình lình tôi thấy một đôi mắt trong veo màu xanh tro đang nhìn tôi. Nó cứ nhìn từ bóng tối nhìn ra. Không cử động gì. Rồi có tiếng dép chạy lạch bạch lớn dần. “Nó” bung đường ở lối vào chạy đi. Đầu thằng bạn thò vô hang: “Bắt được rồi!” – Thằng bạn nói. Tôi không nghe tiếng bạn vì mải nhìn cái bóng màu nâu xam xám đó khuất dần vào khoảng rừng cùng màu. 

Tôi loay hoay tự hỏi con vật ấy là gì? Là chó hoang? Là mèo hoang? Là sói? Là cáo? hay là gì… (sau này tôi biết ở chỗ tôi ở không thể có sói).

Khi công trình thủy điện to dần và lũ lượt công nhân xây dựng đổ về, cánh rừng dần biến mất. Có đêm đang ngủ, tôi cầm gối đi ra trước cửa nhà, thấy những đoàn xe tải khổng lồ chở từng thân cây gỗ to bằng mười vòng tay tôi đi khỏi ngã ba, chìm vào ánh điện đỏ vàng mất hút. Đêm hôm ấy, dụi mắt quay vào ngủ, tôi mơ thấy mấy cây xanh xanh không biết tên đi bộ về phía con vật màu xám. Tất cả chúng đều đi về phía đó, và tôi đứng ở phía sau, thấy mình chìm trong thinh không và trống vắng trụi rẫy. 

Sau đó gia đình chuyển về thành phố. Tôi không biết gọi tên cảm xúc mà mình thiếu vắng tên gì, vì thực ra tôi không biết thiếu một khoảng rừng có thể làm tim mình không đầy được. 

Một lần, tôi đi dạo với một bạn làm nghề bảo vệ công viên quốc gia ở Mỹ. Bạn kể rằng những cái cây biết trò chuyện cùng nhau. Con người vẫn không biết loài cây tự tri giác và cảm xúc về thế giới của chúng. Chúng trò chuyện bằng gió, bằng lá cây, bằng mùi hương. Chúng báo với nhau hiểm họa bằng rễ, cảm thấy hạn hán và biết lũ sắp tràn về. Bạn bảo, có thể cây đầy cảm xúc, như cách khi ta đi dạo giữa rừng cây, ta có thể thấy tim mình đầy lên êm ả. Vì cây nhiều xúc động, nhiều rung cảm, và rung cảm ấy chạm tới mình. 

Có thể những cái cây biết nhau từ vạn ngàn vòng chu trình đời sống, và chúng gặp lại người đâu đó. Chúng có thể cũng như mình, không còn nhớ gì nhau, nhưng chừng ấy thân thuộc, giống như ta cùng loài bám rễ, không cần bật thành ngôn lời, vẫn có thể thấu hiểu nhau trong im lặng. 

Rồi hôm nọ tôi đi bộ vào cánh rừng ở miền trung Chile. Tôi nằm xuống và ngủ một giấc. GIữa đệm lá thông dày và trời lạnh nhẹ nhàng, tôi lơ mơ thấy ai đó nói: “Chào cậu, vậy là mình gặp lại nhau.” – Gặp lại là? Tôi mới đến đây lần đầu cơ mà. 

Bỗng nhiên hôm ấy tôi nhớ đến những thân cây khổng lồ to bằng mười vòng tay tôi đã trèo lên xe tải và đi thật xa mất dạng hình. Con rắn chắc cũng bận bịu rất nhiều xoay trở với sự tồn vong bé dần và rụi lủi mất dạng. Tôi cũng giống một con chó hoang/mèo hoang, đứng trụi lơ đó ở thinh không và vật lộn đi tìm chốn nương thân khác. Có thể, hôm ấy tôi “gặp lại” họ, trong một cánh rừng xanh biếc mắt chiều, trong tàng lá thông, trong quả thông rơi lủng loảng xuống triền đồi. 

Trời lạnh dần và sương mù bám trên lá dày. Tôi cố ngồi dậy, vai nặng như người mọc rễ. 

Những loài mọc rễ hiểu lấy nhau, không cần ngôn lời, không cần những toang hoác âm vực. Sự hiểu này, bản thân nó đã diệt vong trong cánh rừng tuổi thơ tôi từ biệt. 

Trí tưởng tượng tan dần, hoặc chút thấu cảm như khi tàng lá rung lên và rễ bắt lời chậm chạp tỏ bày. 

Cây cối không giống con người – sự thấu cảm tan ngập trong lặng yên. 

Tôi đứng dậy và chào hỏi cánh rừng – như bạn hữu thật xưa…

Khải Đơn

Chile, mùa mưa 2020.

====

Mời tác giả một tách cafe

Nếu bạn thích bài viết và sẵn lòng mời tui một tách cafe, bạn có thể sử dụng tính năng này của Paypal hoặc thẻ

$2.00

About Khải Đơn

Tác giả độc lập

3 Responses

  1. chị ơi, cảm động quá chị à, em rơi nước mắt luôn ấy.
    em cảm nhận những chuyến đi của chị như là chị đang đi tìm, tìm bản thân chị và tìm lại tình bạn giữa chị và thiên nhiên.
    chị viết tài quá! trái tim chị dịu dàng mà kiên định, không những vậy còn giúp trái tim bạn đọc là em cũng mềm mại thêm mấy phần, cảm ơn chị nhé! ❤

    Liked by 2 people

Comment

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s